مصطفى النوراني الاردبيلي

127

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

روغن كنجد : روغن كنجد را اگر از كنجد پوست نگرفته بگيرند آن را دهن الحل نامند و خيلى لزج است ، ولى اگر از كنجد پوست گرفته بگيرند ، لزوجت آن كمتر است . ساييده و كوبيده كنجد را بدون اينكه روغن آن را استخراج كنند ارده نامند . روغن كنجد از نظر طبيعت طبق نظر حكماى سنتى گرم و تر است و قدرت خواص آن تا هفت سال مىماند خوردن آن با داروهاى مناسب باز كننده گرفتگىها و انسداد است و لينت مزاج مىدهد و مرطوب كننده است براى رفع تنگى نفس و سرفه خشك و زخم ريه و تشنج خشك از خود دانه كنجد قوىتر است ، از نظر رفع سوزش مجراى بول خاصيت آن نظير دانه كنجد مىباشد . در آتش رسوب مريضها ، بعد از روغن بادام مفيدترين روغن‌هاست . ماليدن روغن كنجد به صورت ، موجب درخشانى و نرم شدن و شفافيت پوست صورت مىشود . ماليدن روغن كنجد براى زخم آبله و سوختگى آتش مفيد است جانشين روغن كنجد از نظر خواص ، روغن بادام شيرين است . « 1 » به عربى : دهن السمسم simsim براى استخراج روغن كنجد ابتدا دانه را به خوبى تميز و پاك نموده در آب مىشويند تا مواد رنگى پوسته دانه كه موجب رنگين شدن روغن مىگردد از آن خارج شود سپس دانه‌ها را له كرده در آب وارد مىسازند تا پوسته دانه در سطح آب شناور و از آن جدا شود مغز دانه‌هاى جدا شده را پس از خشك شدن در كمى آب جوش به صورت خمير درمىآورند و تحت فشار بدون مداخله گرما از آن روغن استخراج مىكنند . با اين روش از دانه كنجد به تناسب نوع آن معادل 38 تا 50 درصد روغن به دست مىآيد از باقىمانده فشار اول تحت اثر گرما و فشار نيز روغنى حاصل شده كه منحصرا به مصارف صنعتى و تهيه صابون و غيره مىرسد . روغن كنجد خوراكى كه از دانه‌هاى عارى از رنگ و بدون مداخله گرما تهيه مىشود

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 1 ، ص 375 .